Devaluación dura e complexa – José Luis Gómez

Os países que deixan de ser competitivos devalúan as súas moedas e automaticamente todos os seus cidadáns, aínda que algúns non se decaten, son máis pobres. É unha medida moi efectiva porque se aplica dun día para outro. En cambio, unha depreciación interna sen tocar a moeda -o caso de España- é algo complexo e laborioso, que no mellor dos casos require tempo. Á depreciación do país que está facendo o Goberno aquí chámaselle reforma laboral, reforma financeira, reforma educativa, reforma sanitaria, axuste orzamentario…, o que pode dar idea da dificultade que supón acometer todo iso; máxime cando ademais non hai consenso político nin social.

Outra diferenza importante entre unha depreciación convencional -como as que fixo Solchaga- e unha depreciación interna está nos seus resultados a curto prazo. Polo xeral, unha devaluación da moeda contribúe ao relanzamento inmediato das exportacións, o que tira do crecemento e do emprego. En cambio, esta depreciación paulatina do país está sacrificando o potencial de desenvolvemento e, por riba, o benestar dos españois, co consecuente atraso dos resultados esperados, supeditados a conseguir o beneplácito das autoridades de Berlín e Bruxelas e a acougar os mercados financeiros onde se financia España, cuxo principal problema é a súa débeda privada -léase familias e empresas-, que aínda hoxe é do 227% do PIB, máis do dobre que no ano 2000.

O Goberno non procura o mínimo consenso con outras formacións políticas porque apenas ten marxe de manobra. Pero iso non evita que xurdan dúbidas sobre os riscos de carecer duns Pactos da Moncloa. É crible, por exemplo, que poida executarse un recorte orzamentario de 27.000 millóns de euros, e outro de 10.000 millóns en sanidade e educación, simplemente con votacións mecánicas da maioría absoluta do PP ou con reunións do presidente con algúns ministros e os baróns territoriais conservadores? Felipe González parece telo claro: «Preocúpame a falta de orientación do Goberno e a oposición», dixo o ex presidente, nunha análise fácil de compartir. Di tamén González que os rapaces do 15-M tiñan razón en saír á rúa pero que cometeron un erro: no canto de centrarse en dous ou tres prioridades escribiron unha extensa carta aos Reis Meigos. É extrapolable esa crítica ao Goberno de España? Non estará abrindo Rajoy demasiados frontes sen pechar os prioritarios, e sen consenso nin ganas de buscalo? De entrada, xa hai medios que apuntan que o PP perde máis de oito puntos polo desgaste acelerado do Goberno.

Publicado en AUTORES, José Luís Gómez | Deja un comentario

Sobran concellos en Galicia? – Emilio Argiz Vázquez

Con pequenas variacións, mantemos a 2012 en Galicia a estrutura de organización territorial e administrativa nada co decreto de constitución dos concellos de 1835. Tiña o país 326 Concellos a mediados do século XIX, e 315 ten hoxe.

Ata a consolidación dos concellos, contaba Galicia con 7 cidades, 101 vilas, 665 xurisdicións, 496 señoríos, e 3652 parroquias. As cidades da Coruña, Betanzos, e Ourense, así como as vilas do Ferrol, Viveiro, e Baiona, gobernábanse por rexedores nomeados polo Rei. Santiago, Lugo, Mondoñedo e Tui tiñan alcaldes elixidos polos seus respectivos Bispos. E o resto das xurisdicións tiñan á fronte autoridades nomeadas polos Bispos, ou por Señores ou Grandes Títulos. Era aquela unha situación que correspondía  co modelo organizativo do Antigo Réxime: proliferación confusa de autoridades, e divisións territoriais imprecisas, con territorios de realengo e de señorío sobrepostos, sen unha auténtica división administrativa.

Será primeiro o Rei Bonaparte, e logo as Cortes Constitucionais de hai 200 anos (que consagran o principio de elección das autoridades locais), as que virán impulsar un proceso modernizador que acabará dando lugar á organización territorial e administrativa de concellos e provincias que se mantén aínda hoxe sen apenas variacións, agás a superposición das autonomías. O proceso será longo e dificultoso; En toda España, polas involucións, e a resistencia á perda de poder das autoridades do Antigo Réxime. E en Galicia en particular, polo engadido da singularidade poboacional, a dispersión, e a preeminencia da parroquia. Máis a partires de mediados do XIX, os concellos consolídanse como o elemento base da ordenación do territorio, e as capitais municipais veñen ser o nodo mínimo do asento da burocracia e o poder do estado moderno.

Pero a estrutura socioeconómica e poboacional do país é hoxe totalmente distinta á de hai século e medio. En torno ó 1850 a poboación galega andaba polo 12% da española, e o peso demográfico do interior e a costa era equiparable, con un 45% da poboación en Lugo e Ourense, e un 55% na Coruña e Pontevedra. A urbanización era moi escasa, e aínda no 1900 a poboación das sete grandes cidades apenas supuña o 9% do total, nun país eminentemente rural, e cunha estrutura social e poboacional baseada nas rendas da terra. Hoxe, a poboación galega é menos do 6% da total española, concentrándose máis do 75% dela na metade atlántica, e un 60% en torno ás grandes áreas urbanas. No entanto, acentúase o devalo imparable do despoboamento do rural.

Con esta realidade, e ó pairo da crise que nos devora, andamos a voltas coa cuestión de se sobran concellos ou non. Pero na máis fonda tradición hispana, nono facemos con un proceso medido de análise e planificación, á busca da mellor eficiencia na ordenación territorial. Pola contra, parece que tiramos pola vía das arroutadas improvisadas, ou utilizamos fusións incertas ou insignificantes, como ases na manga de debates parlamentarios.

Certamente, despois dun bo estudo, poderiamos concluír que hoxe en Galicia sobran concellos. A mellora das comunicacións fai que moitas das capitais municipais estean unhas de outras a non máis de dez minutos por estrada; E o despoboamento vai deixando sen masa crítica a moitos territorios do interior. Neste sentido, dificilmente se pode manter a entelequia de entidades como Cesuras, o Páramo, Piñor ou Crecente. Asemade, a concentración da poboación nas grandes áreas urbanas tamén deixou sen xeito fronteiras municipais. Nomeadamente, a cidade da Coruña hai tempo que desbordou o seu termo, e o municipio tería que abranguer cando menos Arteixo e Culleredo (facilitando de paso a planificación urbanística da cidade real).

En calquera caso, un ten para si que o proceso de reordenación territorial ten que facerse con moito tino, despois das análises precisas, e a través dos instrumentos de ordenación axeitados. Non pode ser un proceso que parta da iniciativa dos propios concellos, como se atreveron a suxerir dende a Xunta, amosando unha vez máis deixación das súas atribucións urbanísticas e territoriais. Pero tampouco pode ser un asunto que se liquide por decreto, poñendo sen máis unha cota mínima de, digamos, 20.000 habitantes por concello. Porque o certo é que Galicia ten un rico tecido de pequenas e medianas vilas, nodos de balanzo territorial, que esmorecerían aínda máis axiña se son baleiradas do seu papel como asento da burocracia estatal.

Fagamos pois da crise tamén unha oportunidade no eido da ordenación do territorio, e optemos por unha reordenación seria, planificando o futuro con tino. Incluamos na ordenación concellos, comarcas, e partidos xudiciais, de xeito que as capitais municipais se consoliden como nodos urbanos intermedios equilibradores, con concellos que poderían vir coincidir en boa medida coas actuais comarcas da comarcalización non resolta. E de paso, non deixemos escapar a oportunidade de reorganizar para ben as áreas metropolitanas, facendo coincidir as cidades reais coas cidades administrativas a planear.

Publicado en AUTORES, Emilio Argiz Vázquez | Deja un comentario

O problema de Repsol en Arxentina – José Luis Gómez

José Luis Gómez

Por táctica, Arxentina quere modificar o accionariado de Repsol-YPF e reprogramar os seus investimentos no país. Por estratexia, Bos Aires desexa ir máis aló e renacionalizar, algo que acendeu as alarmas non só en España, senón tamén na Unión Europea e, en menor medida, en Estados Unidos, que apoian a posición española, xa que dese modo tamén protexen outros investimentos seus en Arxentina. Non vaia ser que o kirchnerismo pretenda xeneralizar os decretos que planean sobre YPF e se vexan afectadas outras multinacionais, entre elas Telefónica, Endesa, BBVA, Santander, ACS, OHL, a galega SanJose ou mesmo Gas Natural Fenosa.

A saída, sexa cal for, non parece que vaia deixar as cousas como estaban, unha hipótese practicamente descartada. Se hai negociación entre as partes en conflito, que sería o máis prudente, ese proceso pode conducir á recomposición do accionariado, de modo que melloren as posicións arxentinas, tanto dentro da actual Repsol-YPF como de cara a futuros proxectos compartidos con outros operadores. E se hai choque de trens, cara á nacionalización de YPF, Arxentina terminará inmersa nunha arriscada guerra económica con grandes potencias, non só con España. Se a impetuosa presidenta Kichner interpreta a negociación como unha derrota, o peor pode suceder, xa sexa agora ou máis adiante. O que é evidente é que a pantasma dunha nacionalización a baixo custo está aí e que o martes pode haber novidades de alcance, tras o encontro de Kirchner con gobernadores das provincias molestas coa petroleira.

Repsol é importante pola súa dimensión e tamén porque se converteu nun símbolo neste conflito enerxético e diplomático que ameaza con enfrontar a España e Arxentina. E en canto á súa dimensión é importante en dous sentidos: pola súa capacidade de produción de petróleo e de distribución de combustibles e polo seu peso financeiro, xa que detrás de Repsol están La Caixa, accionista de referencia e propietaria dun 12%, e o Santander, que aínda que non é accionista directo de Repsol é o principal acredor de Sacyr, o grupo de construción que controla un 10% do capital da petroleira.

Publicado en AUTORES, José Luís Gómez | Deja un comentario

Repsol YPF no tiene toda la razón – Isidoro Gracia

Para comprender la situación, que está poniendo en cuestión incluso las relaciones internacionales de países históricamente amigos, es imprescindible partir de algunas realidades axiomáticas: 1 – La libertad de mercado en el mundo de la energía es inexistente, desde siempre. 2 – Ese mercado oligopólico está en manos de una docena de multinacionales entre las que se encuentra REPSOL. 3 – Los gobiernos son, en buena parte de forma voluntaria, actores secundarios.

Como es bien sabido, la garantía de suministro, incluso antes que el precio, es inapelablemente la primera condición a cubrir y esta es la principal obligación de los gobiernos, ya que si algo no perdonan los ciudadanos de este mundo, culturalmente consumista, son las restricciones y apagones.

Argentina a través de sus gobiernos decidió poner el futuro de su política energética en manos de cuatro multinacionales, cediéndoles el control de más de los 2/3 de su capacidad de producción y refino (REPSOL-YPF, Panamerican Energy , Petrobras y Shell), solo YPF pesa casi el 50% de total argentino.

Tanto el gobierno Menen, que privatizó el sector hidrocarburos, como, sobre todo, los gobiernos Kirchner, se preocuparon mucho en sus acuerdos con la multinacionales de fijar un reparto de los dividendos favorable a los accionistas amigos, pero se preocuparon mucho menos del destino de los beneficios a actividades de exploración de nuevos yacimientos, a pesar que una política adecuada en ese tema habría permitido, durante mucho tiempo, la autosuficiencia argentina tanto en petróleo como en gas, y que ese dato ya era suficientemente conocido.

El sector productor de hidrocarburos depende de grandes inversiones que exigen un largo plazo de explotación, por lo que la calidad institucional de un país, condiciona fuertemente los niveles de inversión, especialmente los realizados en exploración. Argentina es un país de débil seguridad jurídica y con reglas de juego históricamente inestables.  Así pues las multinacionales se han dedicado a la extracción, el refino y la distribución, es decir al negocio de menor plazo y, en consecuencia, menor riesgo que el de exploración, desatendiendo en buena parte alguno de los compromisos adquiridos, eso sí menos explícitamente que los de reparto de dividendos, los de la garantía de suministro del país anfitrión.

El resultado: Un país teóricamente autosuficiente tiene que importar desde hace años grandes cantidades de hidrocarburos, pasar de tener un balance positivo de 6000 millones de dólares a un déficit de más de 4000, en menos de 5 años, a parar su desarrollo industrial en algunos sectores por falta de energía, e incluso a tener dificultades con el confort de sus viviendas y con el suministro normal de sus vehículos.

Conclusión, la mala gestión de los gobiernos argentinos, en especial la decisión vital de dejar su futuro energético en manos de multinacionales, y las propias decisiones de esas multinacionales, primando sus cuentas de resultados inmediatas, incluso incumpliendo algunas de sus obligaciones, las menos rentables, (y de eso si que es culpable YPF), han puesto a los gobiernos ante unas circunstancias de conflicto. Al argentino ante sus ciudadanos y empresarios y al español ante posibles dificultades de suministro (REPSOL también pesa demasiado en el mercado español), eso sin contar el recorte del flujo de beneficios económicos para los accionistas y el Estado españoles, en muy mal momento.

En este tema, como en otros, lo del buen funcionamiento del mercado es pura invención mal intencionada, los posibles y precarios equilibrios de la energía mundial solo pueden funcionar, mínimamente bien para los ciudadanos, si son Comercio de Estado, con total control público.

Publicado en AUTORES, Isidoro Gracia Plaza | Deja un comentario

La crisis de la eurozona se centra en Andalucía – The Guardian

Altos funcionarios españoles admitieron que no tenían ni idea sobre el tamaño real de la deuda en la región más grande de todos. Se vende a los turistas británicos como un paraíso turístico de las playas de oro, trajes de flamenca y bien surtidos bares de Jerez, pero el sur de Andalucía – el hogar de la Costa del Sol – se ha convertido en el foco de las preocupaciones sobre el euro.

Cuando los inspectores de Bruselas exigieron respuestas esta semana por parte del gobierno español sobre la forma en que planea poner bajo control a los despilfarradores gobiernos regionales, los altos funcionarios admitieron que no tenían ni idea sobre el tamaño real de la deuda en la región más grande – Andalucía-.

Antonio Beteta, el subsecretario responsable de las regiones, afirmó que Andalucía estaba cocinando sus libros y ocultando facturas pendientes de pago para cubrir esa deuda. «Andalucía no es transparente», dijo. «Tiene un problema de la transparencia y de credibilidad».

Funcionarios de Andalucía reaccionaron airadamente a las afirmaciones de que se ocultaban datos de la deuda. «Exijo que los inspectores de la UE se personen en  Andalucía y comprueben  nuestras cuentas, porque no son opacas y no hay déficit oculto», dijo el jefe de las finanzas de la comunidad  Carmen Martínez el diario “El País”.

Las palabras de Beteta no molestaran a los  turistas británicos que practican su swing de golf o toman el sol en las playas mediterráneas de Andalucía, pero tiene que haber producido escalofríos en Bruselas – y en los mercados internacionales de bonos – que ahora ven a España como la mayor amenaza para el euro.

Sus preocupaciones se centran en los 17 gobiernos regionales, que en conjunto gastan casi cuatro de cada 10 euros de dinero público en España – tanto como el importe de lo rescatado en  Grecia y Portugal. El año pasado, a pesar de las promesas españolas de  austeridad, las regiones no redujeron su déficit conjunto ni en un solo euro – lo que situó al  déficit total de España muy alejado de la meta prevista y dejando su reputación por el control del presupuesto por los suelos. Lo que obligó al país a tener que pedir prestado € 17 mil millones (£ 14 mil millones) más de lo esperado, con los mercados mostrándose cada vez más exigentes y cautelosos y cada vez con más altas tasas de interés, en la que en un tiempo fue una de las deudas soberanas con interés más  bajo en Europa.

Un nuevo gobierno conservador liderado por Mariano Rajoy del Partido Popular ha logrado hasta ahora convencer a los inversores que puede controlar a las regiones pero ha visto como los  rendimientos de los bonos se dispararon los últimos quince días. El viernes 10 años es un ejemplo de rendimiento de los bonos: los inversores han exigido  tasas de interés para prestar dinero a España  más altas, elevándose peligrosamente hasta un  6%.

Andalucía fue una de las ocho regiones que ignoró las demandas del gobierno del año pasado para abrazar la austeridad intensa, y que produjo un déficit aún mayor que en 2010.  Beteta ha advertido a los funcionarios de las regiones, donde las nóminas se han incrementado en un 42% entre 2006 y 2010, en la medida que  los políticos locales amplían sus bases de poder, que deben modificar su cultura de «pausas para el cafélito  y leer el periódico». Los políticos regionales están detrás de algunos de los mayores y más costosos elefantes blancos de España. Desde la  enormidad de Valencia, una nave espacial, como la  Ciudad de las Artes y las Ciencias a la Gran  Ciudad de la Cultura de  Santiago de Compostela, medio vacía, el alarde de monumentos a su vanidad abundan.

Una carrera para construir llamativos edificios públicos por los arquitectos de vanguardia, junto con un gusto por los proyectos de infraestructuras infrautilizadas, ha ayudado a elevar la deuda y el déficit. Así, también, las radiotelevisiónes regionales   cuenten con una  fuerza de trabajo  sumamente abultada al servicio de un vasto esfuerzo inversor que se empequeñece en unas cuotas de audiencia insignificantes.

El viernes, el enorme aeropuerto de Ciudad Real, 115 kilómetros al sur de Madrid, cerró después de los intentos de convertirlo en el segundo aeropuerto de la capital… Sus pistas están cerradas para sus únicos clientes,  un puñado de aviones privados que llevaron a sus dueños a las fincas ricas en caza, incluyendo algunos miembros de la realeza británica, para matar el exceso de venados existentes en las  fincas privadas de la región.

Ciudad Real se encuentra en el centro de Castilla-La Mancha, la que presenta peores cifras  del año pasado con un déficit que creció hasta el 7,3% de la cuota regional del PIB.  La comunidad  dispone de Cajas de Ahorro, en parte controladas por los políticos. Tuvieron que ser rescatados por los contribuyentes después de que se prestó con máximo riesgo a los promotores inmobiliarios y proyectos en quiebra, como el aeropuerto.

En Madrid el viernes los inspectores de Bruselas estaban buscando respuestas a cómo España piensa que puede llegar a cumplir con su objetivo de déficit nacional de 5,3% del PIB este año. Muchos economistas consideran que la tarea es imposible, aunque Rajoy insiste en que su Gobierno lo hará. Los inspectores se afanan en exigir la prueba de que el gobierno de Rajoy puede evitar los errores del año pasado.

El primer ministro ha presentado este mes un presupuesto de € 27bn en el que se reflejan subidas de impuestos y recortes de gastos en el presupuesto del gobierno central, pero la clave para alcanzar las metas se encuentra en las regiones. El año pasado no pudieron reducir  los 17 mil millones de € que se les pidió recortar. Este año se han fijado un objetivo de ahorro de € 15 mil millones.

El gobierno socialista de José Luis Rodríguez Zapatero, que perdió las elecciones en noviembre, había manifestado en todo momento que las regiones estaban bajo control. La ministra de Hacienda, Elena Salgado, llegó a afirmar que en  las regiones se había producido un superávit presupuestario durante el tercer trimestre. Pero España estaba fuera de la pista. Había prometido que su déficit nacional se reduciría de 9,5% del PIB al 6%, pero realmente  se convirtió en un déficit del 8,5% que lo hizo en el hazmerreír de la austeridad de Europa. Tras ello el país confió al nuevo gobierno de Rajoy corregir  el desorden, que también incluye a 24 % de desempleo y una recesión que  contraerá la economía en un 1,7%.

Las regiones ofrecen los servicios esenciales del Estado del bienestar, como la salud y la educación. La austeridad que se exige a las regiones significa recortes en los servicios básicos. Las protestas han sido más fuertes y, en ocasiones violentas, en las regiones que lograron una reducción del déficit del año pasado, como Cataluña y Murcia.

Asustados por la presión del mercado, la semana pasada anunció  Rajoy un recorte de más € 10 mil millones en salud y educación. Un  esfuerzo «de ahorro», que se deberá a cabo por las regiones. El jueves, el gobierno aprobó una ley que le permite tomar el control de las finanzas de las regiones que no se adhieren a los planes de austeridad. Pero para Rajoy, sin embargo, puede resultar políticamente inoportuno tomar el control de tres de las cuatro regiones que representan la mayor parte del dolor de cabeza del  déficit. Estos casos  incluyen Valencia y Castilla La-Mancha, que – como la mayoría de las regiones – están a cargo de su partido, y Cataluña, donde la intervención del gobierno central pudiese inflamar el sentimiento nacionalista.

Puede, sin embargo, disfrutar tomando  el control de las finanzas de Andalucía, que está dirigido por los socialistas que lideran  la oposición. Pero el PP de Rajoy no pudo ganar las elecciones para el Parlamento de la región en marzo.

*Giles Tremlett es corresponsal de “The Guardian” en Madrid  y  autor de “Los fantasmas de España”, publicado por Faber and Faber.

Publicado en Inglaterra, PRENSA INTERNACIONAL | Deja un comentario

Entre o abismo e a represión – Xosé A. Gaciño

Xosé A. Gaciño

Como na loita contra a crise parece que non están a ter o éxito fulminante que eles mesmos prognosticaban, cando dicían que bastaría un cambio de goberno para recuperar a confianza dos míticos mercados, intentan gañar puntos ante o electorado (ou, polo menos, ante os electores que lles votaron) botando man de aspectos con certa repercusión social. Comezou Ruiz-Gallardón coas súas teorías da “violencia estrutural de xénero” contra a maternidade, para xustificar o anuncio de cargarse a lei de prazos na interrupción voluntaria do embarazo e vestir cun falso e hipócrita progresismo o que non é máis que ceder ás presións dos sectores máis reaccionarios dos seus votantes.

Entra agora en acción o ministro do Interior, Jorge Fernández, cos seus propósitos de reformar o Código Penal para endurecer o tratamento das alteracións de orde pública. Neste caso, ademais, establece unha relación coa crise, porque estas novas medidas van encamiñadas a evitar problemas de imaxe que deterioren esa confianza que os mercados aínda se resisten a conceder a España. A foto en The New York Times das fogueiras prendidas polos habituais “guerrilleiros” incontrolados de Barcelona o día da folga xeral ten impresionado de máis a este Goberno, que, sen embargo, aplaude as alusións de Sarkozy á desastrosa situación económica de España, que causa o mesmo deterioro de imaxe por moito que as críticas sexan dirixidas á xestión do anterior goberno socialista.

A cuestión é que, como noutros casos de alarma social (por exemplo, nos crimes nos que hai menores por medio), se reacciona de xeito emocional e populista, con máis intención de impresionar e de dar imaxe de firmeza que de solucionar realmente o problema de que se trate, sobre todo porque despois se segue a facer o mesmo, e ás veces coa mesma ineficacia (canto tempo levan eses incontrolados barceloneses rebentando mobilizacións sen que a policía consiga atallalos?), pero con máis retórica demagóxica. No fondo, máis que combater e anular as accións violentas de grupos minoritarios, parece que pretenden disuadir á maioría pacífica de que non é conveniente mobilizarse, non vaia ser que a forza da represión caia sobre os incautos que cren no Estado de dereito.

No seu discurso de investidura, Mariano Rajoy apuntábase ao criterio de poucas leis pero que se cumpran, en vez de multiplicalas, práctica da que acusaba a Rodríguez Zapatero. Pero, a medida que avanza a súa xestión de goberno, un ten a sensación de que está a facer algo moi semellante ao que el atribuía ao anterior presidente. No mesmo discurso de investidura anunciou un lote de proxectos de lei que contradicían o seu principio de austeridade lexislativa, e agora non pasa día sen que se anuncien novos proxectos e medidas, todo elo adobado con declaracións de ministros non sempre harmonizadas.

Acumúlanse leis e medidas, algunhas con evidentes mostras de improvisación (algo que parecía exclusivo de Rodríguez Zapatero) e outras con desagradábeis consecuencias nos dereitos e no benestar dos cidadáns, pero que, no seu conxunto, seguen sen convencer aos que controlan ese cotarro especulativo dos mercados. A lectura final resulta máis ben inquietante: lexislen o que lexislen, camiñamos sen remedio cara ao abismo, mentres procuran convencernos, pola propaganda ou pola represión, de que é mellor non resistirse.

Publicado en AUTORES, Xosé Antonio Gaciño | Deja un comentario