Europa e Turquía I – Emilio Arguiz Vázquez

É Turquía Europa?. Atendendo ó fútbol, un observador casual diría que si. O Galatasaray, Besiktas ou Trabzon Sport rivalizan nos campos co Arsenal, Milan ou Madrid, axudando a autoidentificar ós turcos como parte dunha Europa na que compiten. Pero esa identificación é similar á dos xudeus, que non por disputar a Euro-liga de baloncesto, ou Eurovisión, poden aseverar que sexan parte de Europa, ou que vaian entrar na UE.

Atendendo á xeografía, un 3% do territorio turco, a antiga Tracia, está dentro de Europa, con fronteiras con Grecia e Bulgaria. Mais o 97% restante estaría en Asia, e con fronteiras con Siria, Irak ou Irán. Pero para saber se Turquía é Europa, teríamos que saber que é Turquía, e sobre todo, que é Europa. E calquera das dúas cuestións ten unha difícil resposta.

Para empezar, teríamos que ter claro que Europa nunca foi xeografía, se non historia. Porque se a xeografía a definise, Europa non é máis ca unha pequena península de Eurasia, e non o Continente que conquistou o mundo. Europa comeza a identificarse como tal na baixa idade media, indo máis aló da mediterranía romana como concepto aglutinador, e herdando parte dun proceso que comeza cos gregos da Ática, definíndose en contraposición á parte asi-Ática, o que hoxe é a Anatolia Turca. Os europeos éramos diversos, pero a nosa identidade foise forxando á contra. Persas, Musulmáns ou chinos eran alleos á identidade e civilización occidental que se ía fraguando.

Así, hai unha Europa occidental, católica e protestante, que chega ata onde chega o Gótico (Kosiçe, en Eslovaquia, fronteira con Ucraína, é a catedral gótica máis ó leste), e que inclúe todo o occidente europeo, Escandinavia, os estados bálticos, Polonia, Chequia, Eslovaquia, Hungría, e Croacia. Unha Europa que dende Lisboa a Tallin, e de Nápoles a Edimburgo, se vai construíndo nunha historia de loitas e avances, dó Gótico ó humanismo renacentista, e do Barroco á Ilustración, ou á revolución científica e industrial, ata chegar ás grandes guerras do século XX, e ó camiño federal.

Pero hai tamén outra Europa oriental e ortodoxa, que trae ata hoxe case invariable a fronteira do Imperio Romano de Oriente, tras da partición de Teodosio. Aí están Serbia, Grecia, Bulgaria; Aí estivo Constantinopla e o Imperio Bizantino, e aí están tamén Ucraína, Xeorxia, e Moscova, a nova Bizancio.

Entender esas dúas Europas é clave para entender o conflito Iugoslavo, a difícil e controvertida ampliación cara o leste dunha Unión Europea de raíz cristiá occidental, ou ata boa parte dos problemas gregos, derivados dunha xeopolítica que lles impuxo un rol alleo en boa medida á súa historia. Grecia é o berce de moito do que somos hoxe, pero dende Teodosio nunca foi parte da Europa occidental. Non viviu o Renacemento ou o Barroco, nin a Ilustración. E sen embargo foi parte, primeiro, do Imperio Bizantino, e despois do Otomán, os dous con cabeza en Constantinopla.

Supoñamos que Europa, ese marabilloso artificio da historia, supere as crises de crecemento, as crises financeiras, e o xogo sucio de Wall Street ou a City. Supoñamos que Europa acaba integrando de forma efectiva as Europas occidental e oriental ata a fronteira con Rusia e Ucraína. Ou ata que nun futuro puidese integrar a todos os europeos de raíz ortodoxa. Entón a seguinte pregunta sería cál é o límite de Europa, e se Turquía está do lado de dentro ou do lado de fora da fronteira.

Londres parece telo claro: Turquía ten que ser parte de Europa. Tan claro como teñen os británicos que non queren unha Europa federal, se non un mercado común que lles siga a dar un bo campo de xogo para a City. Viena ou París parecen telo igual de claro: Turquía non é Europa. E axuda no caso dos austríacos a memoria dos asedios turcos á súa capital, ou que durante 300 anos Hungría estivese ocupada polos otománs. España está nun punto intermedio, favorable a Turquía por motivos variables. No caso de Aznar, por unha lóxica preto da de Londres ou Washington, e no caso de Zapatero, por unha lóxica máis difusa, compartida con Mario Soares e outros, segundo a cal unha Turquía moderadamente musulmá dentro da Unión, favorecería unha Europa menos cristiá e máis secular. E segundo a cal, tamén por xeoestratexia nos interesa que Turquía sexa membro da Unión.

En calquera caso, un ten para si que Turquía sempre foi un elemento alleo á historia “interna” europea, e se algo fixo por esa historia, foi o de servir de aglutinador contra o que loitar: dende a batalla de Lepanto do zenit imperial español, erixido en estandarte da cristiandade contra o infiel, ata o imperio austrohúngaro, construído nos S. XVIII e XIX, en parte contra os otománs. E pola banda ortodoxa, a inimizade ruso – turca ten raíces fondas: foron os turcos os que conquistaron a Constantinopla do patriarcado ortodoxo, e foi o Imperio Otomán o que impediu a saída dos Zares ó Mediterraneo, ou os soños paneslavos e panortodoxos que ían de Atenas ou Belgrado a Constantinopla e Moscova. Rivalidade ruso – turca da que a OTAN soubo tirar proveito na guerra fría.

Así que pola parte do que é ou non é Europa, e atendendo á historia que nos define, un ten claro que Turquía estaría fora de Europa, en tanto está fora da historia europea. Dunha Europa que se construíu en boa medida contra Otománs e Musulmáns.

Acerca de Contraposición

Un Foro de Estudios Políticos (FEP) que aspira a centrar el debate sobre los diversos temas que afectan a la sociedad desde la transversalidad, la tolerancia, la libertad de expresión y opinión. Desvinculado de corrientes políticas o ideologías organizadas, pero abierto a todas en general, desde su vocación de Librepensamiento, solo fija como límite de expresión, el respeto a las personas y a la convivencia democrática. El FEP se siente vinculado a los valores republicanos, laicos y civilistas como base de una sociedad de librepensadores sólidamente enraizada en los principios de Libertad, Igualdad, Fraternidad.
Esta entrada fue publicada en AUTORES, Emilio Argiz Vázquez. Guarda el enlace permanente.

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s