EL ETERNO DRAMA. LA AUSENCIA DE UNA DERECHA DEMOCRÁTICA . Jesus Pedreira*

La Transición española sufrió desde sus inicios la carencia de una derecha democrática, homologable a la Democracia Cristiana o a los partidos conservadores europeos que fueron piedra angular tras la caída del nazismo y el fascismo, cuyo derrumbamiento se iniciaba definitivamente por estas fechas hace 80 años con el desembarco de Normandia.

Los Ruiz Jiménez , Hierro de Miñon , Punset y demás miembros próximos al llamado contubernio de Munich y cercanos al Borbón de Estoril, no supieron, no quisieron, o prefirieron acomodarse a la calidez del poder que representaba UCD y el conglomerado de familias políticas, cuyo tiempo estaba tasado por la transición del régimen dictatorial al compromiso democrático, traicionando así la construcción del gran partido de Derecha Democrática indispensable para la gobernanza del país. Esta tarea seria afrontada por Manuel Fraga Iribarne hombre muy comprometido con el franquismo y ministro de la Dictadura.

En la construcción de la derecha española le acompañarían los calificados en la época como “Siete Magníficos”. Su magnificencia radicaría en sus profundas raíces en el franquismo mas recio. Nombres como Cruz Martínez Esteruelas, Federico Silva Muñoz, Laureano López Rodó, Enrique Tho. TT de Carranza, Gonzalo Fernández de la Mora y Licinio de la Fuente, tenían como tarjeta de presentación su colaboración con la Dictadura formando en su mayoría parte de diversos Consejos de Ministros de la misma. Y su absoluta lealtad y admiración por su “caudillo” y su régimen. Tampoco faltaba zascandileando el conocido como “carnicero de Málaga·” Carlos Arias Navarro.

Pese a haber formado parte de la Ponencia que redactó la Constitución Manuel Fraga Iribarne, cabe tener presente la desgana con la recibieron en su partido, todos los que votaron no a la misma o promovieron la abstención.

Esa fue la derecha que sin pudor se acepto como derecha democrática. Que mantuvo en amplias zonas del país el entramado caciquil del franquismo en clara connivencia con la Iglesia mas retrograda. Los que en diversos grados habían colaborado con una dictadura genocida (asi la definió la ONU), se asentaron en la “derecha democrática fraguista”. No pocos de ellos comprometidos con lo mas tenebroso de la misma se vieron favorecidos por la Amnistía que se pactó para del cambio de régimen. De los muchos ejemplos posibles, por emblemático seria el caso de “Billy el niño”, el torturador de la Brigada Político-Social impune hasta el final de su infame vida. Permaneció intactas la estructura militar franquista, policía y servicios de inteligencia. Ciertos sectores de la judicatura comprometidos con el siniestro Tribunal de Orden Público, (T.O.P.) pasaron incólumes a la Audiencia Nacional en algunos casos y en otros al Tribunal Supremo.

Debemos recordar el 25 de Abril Portugués. Tras su incruenta Revolución de Abril, en un ejemplo de democratización institucional no dieron cabida en el estado democrático a la PIDE (policía política) , jueces, funcionarios y militares involucrados gravemente con el salazarismo y su represión. La diferencia es que España tiene un severo problema con su memoria histórica. No supimos explicar lo que que nos tocó vivir. De donde veníamos. Quienes eran sus protagonistas. Y existió la carencia de conocimiento de nuestro siglo XX especialmente entre la juventud a la que intencionadamente se le negó este conocimiento.

Los desastres económicos que empobrecieron nuestro país con la guerra de Marruecos, la corrupción habida en la misma y las riadas de sangre vertidas por los sectores mas humildes de la población española. La forja de los llamados militares africanistas que tan dramático efecto tendrian en nuestra historia contemporánea. Nunca se habla del expediente Picaso y la dictadura de Primo de Rivera. De la monarquía carcomida por la corrupción. De la llegada en medio del fervor popular de la II República. De como se la desestabilizó desde el primer día por los sectores monárquicos, terratenientes, militares, judicatura y la Iglesia. El 10 de agosto de 1932 se produjo el primer golpe militar contra la II República, la Sanjurjada, que el gobierno republicano zanjó con ingenua benevolencia. Hubo diversas conjuras hasta que en 1936 con apoyo del fascismo italiano y los nazi alemanes se atreverían al golpe definitivo que acaba con la República tras una cruel guerra civil y feroz represión.

Con tales mimbres que se construyó la derecha de este país. Es fácil comprender que una vez perdido el pudor y sacada la careta se muestren estos comportamientos inicuos y desaforados, de matonismo y mentiras machaconas, sin el menor respeto a las convicciones democráticas. Máxime cuando tienen plena cobertura de numerosos medios de comunicación y no pocos casos de sorprendentes resoluciones judiciales y togados con actuaciones difícilmente entendibles, (o si). La ultima causa de extrañeza podría ser la autorización (en contra del criterio de la Junta Electoral) del piadoso rezo de Santo Rosario el día de reflexión de las inminentes elecciones y el propio día de la votación en Ferraz, sede de uno los partidos que intervienen en los comicios. Quizás sea el singular sentido del humor de algunos de nuestros magistrados,

Las democracias europeas están reviviendo la Europa de los años 1930, con el auge de los populismos fascistas con el beneplácito de los conservadores y el poder económico . Quisiera terminar este artículo con las palabras del pastor luterano alemán Martín Niemöller: «Cuando los nazis vinieron a llevarse a los comunistas, guardé silencio, ya que no era comunista. Cuando encarcelaron a los socialdemócratas, guardé silencio, ya que no era socialdemócrata. Cuando vinieron a buscar a los sindicalistas, no protesté, ya que no era sindicalista. Cuando vinieron a llevarse a los judíos, no protesté, ya que no era judío. Cuando vinieron a buscarme, no había nadie más que pudiera protestar».

*Jesus Pedreira ha sido Teniente de Alcalde en el Concello de Ordenes.

Publicado en ARTÍCULOS DE OPINIÓN | Comentarios desactivados en EL ETERNO DRAMA. LA AUSENCIA DE UNA DERECHA DEMOCRÁTICA . Jesus Pedreira*

CUBA: UN FUTURO CON MAIS INCÓGNITAS QUE CERTEZAS

Recentemente, realicei unha viaxe a Cuba para visitar á familia que teño na illa. Non se tratou, pois, dunha visita turística convencional para percorrer os circuítos establecidos a eses efectos. Tampouco foi a primeira vez: en realidade, comecei as visitas «familiares» no ano 1999 e, posteriormente, repetín a experiencia en diversas ocasións.

Estas circunstancias específicas das miñas estancias permitíronme ter un coñecemento mais achegado á realidade das condicións nas que viven amplos sectores da sociedade cubana sen os condicionamentos asociados ás burbullas que, inevitabelmente, se crean arredor dos emprazamentos turísticos mais tradicionais.

Nas viaxes realizadas neste período de 25 anos transcorridos dende 1999 existiu un denominador común: foron visíbeis, en diferentes graos, as consecuencias derivadas da perda da relación singular que tiña Cuba coa URSS por mor do derrubamento do sistema soviético rexistrado no inicio da década dos 90 do pasado século. Durante os primeiros 30 anos da Revolución encabezada por Fidel Castro, combináronse dous fenómenos destacados: a forte belixerancia das sucesivas Administracións dos USA (chegando ao intento dunha invasión de mercenarios) e o total aliñamento do réxime cubano co sistema imperante na Unión Soviética. Durante esas décadas, Cuba foi unha peza relevante no taboleiro da chamada «guerra fría» e a súa economía orbitou arredor dunha lóxica comercial preferente coas autoridades do Kremlin. Son ben coñecidos os termos do troco que se rexistraba naqueles momentos e que resultaba nidiamente favorábel ao pais caribeño: azucre, tabaco e café por petróleo (parcialmente revendido, despois, no mercado internacional). Na realidade, a xeopolítica -e a xeografía- explicaban mais a relación de Cuba coa URSS que as lóxicas estritamente económicas. En calquera caso, nese período histórico, a poboación cubana desfrutou dunhas condicións materiais de vida que outorgaban unha forte credibilidade ao sistema político que nacera despois da derrota do réxime de Batista.

A partir da desaparición da Unión Soviética, a situación virou substancialmente. Agromaron importantes desequilibrios na arquitectura económica cubana e amplos sectores da cidadanía comezaron a padecer serias restricións no aprovisionamento de produtos de primeira necesidade. Os impactos do afundimento do bloque soviético (agravados polo medre das sancións da Administración norteamericana) foron visíbeis na baixada do PIB, na desestruturación do sistema de transporte, na alteración da produción de enerxía eléctrica e nas dificultades para o mantemento do sistema agrario. As autoridades gobernamentais buscaron fórmulas paliativas na década dos anos 90 do pasado século, nomeadamente a través da importación de petróleo dende a nova Venezuela chavista e na aposta por unha forte especialización turística. Algunhas desas medidas contiveron parcialmente o deterioro nas condicións de vida xurdido durante o chamado «período especial» mais non foron capaces de recuperar os niveis de vida das décadas anteriores.

Transitando xa polo século XXI, as autoridades cubanas foron conscientes de que tiñan que acometer reformas importantes no seu modelo produtivo. Existían dous países amigos -China e Vietnam- que ofrecían posibilidades de aprendizaxe -e mesmo de imitación- por canto compartían a opción dun sistema político artellado arredor dun partido único -o Partido Comunista- que controla todas as instancias do poder. Poren, este denominador común non tivo unha translación operativa ao eido económico. Fose pola demora e/ou a tibieza coas que foron adoptadas as medidas reformadoras ou polos efectos neutralizadores das vellas inercias acumuladas no funcionamento da economía hipercentralizada existente durante moitas décadas, o certo é que Cuba ofrece unha paisaxe económica moi distinta da que se pode observar nos devanditos países asiáticos. Atribuír esa diferenza, exclusivamente, ao boicot practicado pola Administración norteamericana resulta

excesivamente simplista (tendo en conta, ademais, que entre 2012 e 2016, o goberno de Obama promoveu unha liña de maior apertura entre os dous Estados).

A día de hoxe, pode afirmarse que o indiscutíbel proceso de privatización dunha parte do aparello produtivo non está proporcionando as melloras que se pretendían na dinámica económica cubana. A recente destitución de Alejandro Gil, ministro de Economía e Planificación, é unha expresión evidente de semellante fracaso. Ao mesmo tempo, a persistencia dun forte proceso inflacionista está erosionando a confianza de amplos sectores sociais nos responsábeis gobernamentais e ven alimentando unha corrente migratoria -maioritariamente entre segmentos xoves da poboación- cara os USA (algunhas análises estiman unha cifra que se achega ao medio millón de persoas dende o ano 2022) e outros países americanos e europeos. Complementariamente, as dificultades padecidas polos sectores con menor capacidade adquisitiva teñen provocado algunhas protestas espontáneas (sobre todo no verán de 2021 e nos últimos meses do presente ano) que foron reprimidas contundentemente. A carencia dunha oposición interna minimamente organizada non permite habilitar procesos de diálogo e negociación que foran quen de canalizar semellante malestar e desincentivar as fortes tendencias ao éxodo migratorio que se veñen constatando nos últimos anos.

Agora, á diferenza do que sucedía hai 40 ou 50 anos, Cuba non figura na axenda das preocupacións prioritarias presentes na xeopolítica latinoamericana. Hai outros países (Brasil, México, Arxentina, Chile, Ecuador, Venezuela…) que veñen ocupando mais atención e debate no ámbito da política internacional. A constatación desta circunstancia permite concluír que o futuro da illa caribeña presenta mais incógnitas que certezas.

Xesús Veiga

Publicado en ARTÍCULOS DE OPINIÓN | Comentarios desactivados en CUBA: UN FUTURO CON MAIS INCÓGNITAS QUE CERTEZAS

CARTA ABIERTA UN 25 DE MAYO AL SR. MILEI. Antonio Campos Romay.

Sr Milei, le escribo al ciudadano, no al Sr. Presidente de la República. Me siento aludido como viejo socialista cuando con su incontinencia verbal nos llama asesinos, y otras lindezas que acuden a su cabeza en constante ebullición. Me alude cuando habla con tanto odio e insidia de los “zurdos” con los que desea hacer un “progom”. Estoy en las antípodas de personas como usted. Produce incredulidad que existan seres con tal falta de empatía con sus semejantes menos favorecidos, con la cultura, con los derechos humanos y con el bien común. Como socialista, como zurdo, jamas le privaría de expresar sus “ideas”, mucho menos anularlo físicamente, ni siquiera recluirlo en algún centro en el que mas de una persona estima es su lugar. Personas como usted son necesarias para poner más en valor la Libertad, la Igualdad y la Fraternidad, y recordar el riesgo que corren. Advertir a los que puedan ofuscarse con su palabra huera y su comportamiento extravagante que se consideraba un payaso al cabo bohemio y pintor fracasado llamado Hitler. Yo, Sr. Milei, estaré siempre frente a individuos como usted. Pero desde el valor del verbo, apeando el odio y acomodando la cordura en la expresión.

Sr. Milei, mi colega en la soledad de la madrugada es la radio. Jugando con el dial sintonizo por Internet los lugares mas remotos o vuelvo en espíritu a aquellos donde fui feliz. Estos día topé en una emisora de Uruguay, país hermoso enclavado entre dos gigantes, una audición de tangos y milongas. Por primera vez escuche el tango. “25 de Mayo” que me pareció lleno de sentimiento con su canto de ingenuo y hermoso patriotismo.

Un canto al 25 de Mayo de 1810. La fecha en se resquebrajó el Virreinato del Rio de la Plata, y se instauró el que seria el “Primer Gobierno Patrio” tras desconocer al virrey Baltasar Hidalgo de Cisneros, el último que pisaría Buenos Aires. Se abría la senda que en un década (1820) llevaría a la Independencia.

Desde la Revolución de Mayo hasta hoy ambos países sufrieron múltiples convulsiones sociales. Se moldea la naciente República y España aferrada a su mustios oropeles se resiste a enfrentarse a la realidad hasta el 9 de julio de 1859, cuando se firmó un Tratado de Paz y Amistad que estableció las relaciones diplomáticas entre ambos estados. El llamado Nuevo Mundo se convertía en Mundo Nuevo. Desde entonces se fortalecieron un lazos de amistad y colaboración que no se resintieron de forma significativa en ningún momento. En los siglos XX y XXI presidentes de diversas ideología, desde Perón a Macri pasando por Alfonsín entre otros, mantuvieron esos lazos en el ámbito de la cortesía institucional. Dentro de la buena sintoniza diplomática cabria señalar la incondicional ayuda argentina a la España de la posguerra o en 1982 en el conflicto de las Malvinas, el reconocimiento de España y su apoyó a los derechos territoriales argentinos sobre ellas.

Finalizó ciudadano Milei. Muchos de nuestros compatriotas (zurdos muchos de ellos) hallaron casa, cobijo y futuro en esas tierra que aprendimos a amar desde niños. Cuando en Argentina se enfrió la bonanza, esta tierra los acogió con el mismo cariño haciéndoles sentir que están en casa.

Empeñarse en quebrar una relación de armonía secular, peor que un crimen seria una estupidez que diría el incombustible Tayllerand. Usted ciudadano Milei, pasará. Será apenas acotación a pie de pagina, una excentricidad de la historia. Los pueblos argentino y español seguirán enlazados por la amistad, por las familias, por las relaciones comerciales, por intereses económicos compartidos.

Y nunca lo olvide, la Historia la escriben los pueblos (lo dijo el zurdo Allende). Hoy cabria añadir, y en el siglo XXI la reescriben las mujeres. FELIZ 25 DE MAYO. querida República Argentina.

*Antonio Campos Romay ha sido Diputado en el Parlamento de Galicia.

Publicado en ARTÍCULOS DE OPINIÓN | Comentarios desactivados en CARTA ABIERTA UN 25 DE MAYO AL SR. MILEI. Antonio Campos Romay.

CAMBIO SUBSTANCIAL NO ESCENARIO ELECTORAL CATALÁN

Se tiveramos que facer unha comparativa abreviada entre os resultados rexistrados nas tres citas electorais celebradas dende o pasado mes de Febreiro (primeiro ao Parlamento galego, despois ao vasco e hai poucos días á Camara lexislativa catalá) teriamos que establecer unha conclusión principal: os cambios mais relevantes teñen ocorrido no escenario catalán. A razón resulta evidente a partir da comprobación das cifras: é a primeira vez -dende 2012- na que as formacións políticas independentistas non acadan a maioría absoluta dos escanos do Parlament. Mais aínda: se ampliaramos a mirada até os anos 80 do pasado século, certificariamos que, dende 1984, os partidos nacionalistas (cando CiU non se declaraba independentista) mantiveron a súa hexemonía aritmética no ámbito do poder lexislativo. Se a todo isto lle engadimos a circunstancia de que nunca antes o PSC obtivera a dupla condición de forza mais votada e con mais escanos, completariamos o cadro explicativo da singularidade política vivida o 12 de Maio.

A baixada electoral do independentismo catalán afectou mais a ERC e ás CUP que a Junts. Os estudos postelectorais poderán delimitar mellor as causas desta asimetría. As posíbeis hipóteses están sobre a mesa: existiu unha penalización específica polas deficiencias constatadas na xestión do goberno encabezado por Pere Aragonés? Canto influíu a tendencia conservadora que atravesa a xeografía política europea na resistencia electoral experimentada por Junts e mesmo na aparición da ultradereitista Alianza Catalana? Que peso tivo o liderado case mesiánico de Puigdemont no desigual reparto dos apoios electorais entre as candidaturas independentistas?

En todo caso, as elites dirixentes independentistas deberían reflexionar a fondo sobre a orientación que seguiron na última década. A deserción de mais de 700.000 votantes que tiñan apostado nas eleccións de 2017 polas ofertas presentes (Junts, ERC e CUP) non se pode despachar cunha apelación ás políticas represivas practicadas dende algunhas instancias do aparello do Estado. Sería mais construtivo substituír esa tentación por outras consideracións: a carencia de realismo na avaliación da relación de forzas no seo da sociedade catalá e no conxunto do universo estatal e europeo; a excesiva rixidez no deseño da folla de ruta que debería percorrer o proxecto independentista; as fendas importantes que curtocircuitaron a credibilidade da reiteradamente invocada unidade independentista…

Convén lembrar que as traxectorias históricas de ERC e Junts foron, certamente, diverxentes. A primeira foi quen de compartir un goberno tripartito con PSC e IC («Iniciativa per Catalunya») entre 2003 e 2010 a pesar de que tiña defendido o voto negativo á reforma do Estatut que acordaran Maragall, Artur Mas e Zapatero. Junts é o herdeiro político de CiU, forza gobernante na Generalitat dende 1980 e integrante do pacto constitucional de 1978. Con semellantes antecedentes, só é posíbel explicar a coincidencia posterior por mor de diversos factores ben coñecidos: a sentenza do Tribunal Constitucional estimando unha parte do recurso presentado polo PP contra o Estatut aprobado en referendo; a negativa do goberno de Mariano de Rajoy a calquera pacto con CiU (circunstancia que acelerou o tránsito cara posicións independentistas desta formación política); a posta en marcha do artigo 155 da Constitución para suspender o funcionamento das institucións de autogoberno e a promoción de iniciativas xudiciais contra os dirixentes nacionalistas que derivaron en fortes condenas por parte do Tribunal Supremo. Hoxe, a desaparición dunha parte relevante dese contexto (nomeadamente a saída do PP do goberno do Estado e a aprobación dos indultos e dunha lei de amnistía) ten provocado que a disputa pola hexemonía entre Junts e ERC ocupe un lugar prioritario fronte á xenérica coincidencia nun horizonte independentista. Resulta evidente que o clima social e político existente en Cataluña ten variado significativamente a respecto das citas electorais de 2017 e 2021.

Cando se abren as urnas, é moi importante acertar na lectura das cifras que proporcionan e no diagnóstico da situación resultante. Neste caso, semellan pertinentes algunhas conclusións: 1)non existe apoio electoral suficiente para unha estratexia política que coloque como obxectivo a curto prazo a consecución da independencia de Cataluña mediante un referendo unilateral ou pactado; 2)as correntes políticas independentistas seguen tendo un apoio notábel (61 escanos sobre o total de 135) que certifica a singularidade do escenario político catalán (a hexemonía nacionalista no Parlamento vasco está construída cun partido -o PNV- que non propón a independencia da súa nación) e que obriga a buscar novas fórmulas que posibiliten un amplo acordo sobre o futuro status de Cataluña no ámbito do Estado español; 3)a liña que ven seguindo o PP dende hai mais dunha década (primeiro con Rajoy, despois con Casado e agora con Feijoo) non ten o aval da maioría da poboación catalá; 4)para atopar novos puntos de encontro que permitan avanzar na resolución do conflito político que se ten desenvolvido nesa comunidade será preciso transitar por camiños intermedios entre a constitución dunha Cataluña independente e o estrito mantemento dos actuais niveis de autogoberno.

Mentres se busca unha saída construtiva ao labirinto catalán, Núñez Feijoo segue refuxiado no seu curruncho, substituíndo a necesaria reflexión autocrítica pola obsesiva continuidade da guerra contra o «sanchismo», disposto a practicar unha nova modalidade de negacionismo: teimar en que todo segue igual en Cataluña por culpa de Pedro Sánchez.

Xesús Veiga

Publicado en ARTÍCULOS DE OPINIÓN | Comentarios desactivados en CAMBIO SUBSTANCIAL NO ESCENARIO ELECTORAL CATALÁN

TODO ES POSIBLE…







Esta es la historia de un hombre al que encarcelaron no por ser un asesino, ni un ladrón, ni un violador, ni un psicópata peligroso, no. Es la historia de un demócrata español poseedor de una profunda conciencia social, que con la misma empatía le daba la mano al obrero y al señorito, al gitano y al payo, al blanco y al negro, al hombre y a la mujer, al creyente y al ateo, al republicano y al monárquico. No estaba en contra de la riqueza, sino de la pobreza, y no adoraba a dioses con pies de oro, sino a humanos con pies descalzos. Tenía la firme creencia de que la calidad humana estaba por encima de cualquier frontera política, geográfica, religiosa, e ideológica. Aquel hombre aborrecía la intolerancia, la involución, el pensamiento único e impuesto por la fuerza, cualidades todas ellas que el fascismo, igual que a la española, llevaba por bandera

Era un hombre culto y polifacético: poeta, dramaturgo, prosista, pintor, músico, abogado y filósofo, que se ganó el mayor aprecio del mundo de las letras.Y, cuando se posicionó al lado de la izquierda y empezó a manifestar sus ideas antifascistas, también se ganó el odio y el desprecio de la derecha más extrema.

El verano de 1936, cuando se produjo la sublevación militar contra la República, le detuvieron y acusaron de comunista, masón, espía ruso, y de practicar homosexualismo y aberración. Le declararon culpable de todos esos «delitos» y le condenaron a muerte… además, y sobre todo, porque para el fascismo sus letras de denuncia, de cultura y progreso… eran más peligrosas que las balas. Lo fusilaron la madrugada del 19 de Agosto de 1936 en el camino de Viznar, Granada. Tenía 38 años y se llamaba Federico… Federico García Lorca.

Ay, si supieses, Federico, que después de tu muerte hubo una cruenta guerra civil que costó miles y miles de vidas y tras ella llegó la opresión y las tinieblas de una dictadura que duró 40 años. Ay, si supieses, poeta amigo, que, 88 años después, los herederos del dictador no han mostrado el menor ardor de conciencia ni intención de pedir perdón. Pero quieren volver a ocupar el Poder de la mano de Bernarda Alba y la represión y el patriarcado más atroz.Y… del brazo de misales, velos y sotanas de imposición e intolerancia. Y… aplaudir al sometimiento, la esclavitud, la desigualdad y mucho… mucho dolor. Ay, si supieses todo ello… volverías a morir de nuevo de una bala en el corazón.

Borraron de la Historia tu cuerpo, gitano de piel blanca, pero tus letras… no. Y cada madrugada del 19 de Agosto suena una guitarra y La Novia, con su vestido blanco inmaculado, canta «La Tarara»: «¡ Ay, Tarara loca, mueve la cintura para los muchachos de las aceitunas. Ay, Tarara, sí. Ay, Tarara, no. Ay, Tarara, niña, que la bailo yo!». Y… un gitanito pie descalzo señala a la Luna, Luna, Lunera y en un carromato de estrellas viaja tu inmortal alma alrededor de la Tierra. Y… yo te sigo por el aire como una brizna de hierba.

¡Que los gitanos toquen las palmas y que la música suene. Federico ha despertado de su profundo sueño y … ya viene!

María Purificación Nogueira Domínguez.

Publicado en ARTÍCULOS DE OPINIÓN | Comentarios desactivados en TODO ES POSIBLE…

A CARTA DE SANCHEZ 

O rebumbio provocado pola suspensión das actividades públicas de Pedro Sánchez durante 5 días convida a realizar algunhas reflexións sobre a orixe e as eventuais consecuencias de semellante decisión. 

As motivacións invocadas na carta do presidente do goberno do Estado aluden a temáticas que levan presentes varios anos na vida política española. Por exemplo: a utilización deliberada de informacións falsas sobre persoas, entidades cívicas e organizacións políticas por parte dalgúns medios de comunicación que se moven na esfera da dereita e da ultradereita e que reciben importantes volumes de recursos públicos, especialmente procedentes do goberno da Comunidade de Madrid, encabezado por Díaz Ayuso. Ou tamén: o comportamento inadecuado dalgúns xuices, sempre dispostos a iniciar dilixencias procesais a partir de «informacións» publicadas por determinadas webs e que posteriormente son arquivadas noutras instancias xudiciais (por tanto, con nulo efecto penal pero con evidente erosión da reputación das persoas e grupos afectados). E algo mais: o uso frecuente de insultos e agresións verbais en concentracións diante das sedes de partidos ou dos domicilios particulares (lembrese o sucedido con Pablo Iglesias e Irene Montero así como o acontecido durante moitas noites na madrileña sede socialista da rúa de Ferraz). 

Todos estes fenómenos derivan do comportamento seguido polo PP (e, mais tarde, por Vox) a respecto do non recoñecemento da lexitimidade dos resultados electorais que non lle son favorábeis.   Este proceso comezou hai agora 20 anos, cando, o PP de Rajoy e de Aznar non aceitou o triunfo acadado por Rodríguez Zapatero, no mes de Marzo de 2004, despois do grave atentado islamista rexistrado tres días antes e que a dereita política e mediática pretendeu atribuír a ETA. Tamén cuestionaron, no ano 2018, a lexitimidade da moción de censura que propiciou a saída de Rajoy e a chegada de Sánchez á Moncloa. Dous anos despois, no 2020, Pablo Casado e Abascal rexeitaron o goberno de coalición entre PSOE e UP (co apoio de formacións nacionalistas de Euskadi, Catalunya e Galiza) porque, supostamente, resultaba incompatíbel coas «esencias» da España constitucional. 

A decisión de Sánchez foi adoptada con ese pano de fondo pero tivo dúas singularidades relevantes: a propia condición presidencial do autor da carta e o mecanismo elixido para transladar a reflexión. No canto de facelo a través do partido que encabeza, o dirixente socialista interpelou directamente ao conxunto da cidadanía sen o que o PSOE fose coñecedor previo da iniciativa tomada nin tampouco existise un debate posterior no seo da súa estrutura organizativa. Velaquí unha característica relevante do tempo que estamos a vivir. O mantemento dos partidos políticos como ferramenta de representación e relación cos distintos sectores sociais está sendo compatíbel cunha dinámica moi intensa de consolidación de fortes liderados asociados a cada unha das forzas existentes. Mesmo nos casos exemplificadores do que -no ámbito do Estado español- se ten chamado «nova política» (Podemos, Ciudadanos), o hiperliderado foi mais determinante que as propias estruturas partidarias xeradas. En moitos momentos semella que resulta mais operativa a relación entre o corpo electoral e o lider ou a lideresa que a vinculación dos votantes coas siglas das organizacións. 

Descartada a enquisa publicada recentemente polo CIS, por carecer da solvencia mínima esixíbel, ficaría pendente coñecer cómo foi recibida a iniciativa de Pedro Sánchez entre os distintos sectores sociais. Se, finalmente, a opinión maioritaria consistise en considerala unha sobreactuación típica de todas aquelas persoas que desempeñan responsabilidades na vida política, estariamos ante a confirmación da distancia notábel que se ten establecido entre representantes e representados. Noutras palabras: a pesar de que Sánchez manexou elementos emocionais explícitos nos seus argumentos, a meirande parte das persoas só terían percebido cálculo político. Na realidade, esta disociación ven existindo dende hai tempo: mentres as elites políticas utilizan, habitualmente, criterios de comportamento baseados na lóxica racional, unha boa parte dos seus votantes acoden (ou non) ás urnas con importantes doses de pensamentos emocionais. 

Haberá que ver -nas vindeiras semanas e meses- se o chamamento do presidente do goberno en favor dunha «rexeneración democrática» vai mais alá dun debate -polo demais, sempre necesario- no ámbito das institucións políticas e nos medios de comunicación. Os asuntos que están enriba da mesa son ben coñecidos: reformas legais na xudicatura para superar o bloqueo do PP á renovación do CXPX e para dificultar as prácticas de «lawfare» que protagonizan algúns maxistrados; medidas que aseguren a transparencia e o control das axudas públicas ás empresas de comunicación; revisión e/ou creación de códigos éticos que presidan a actuación dos distintos responsábeis das Administracións… Existirán as maiorías políticas e sociais requiridas para efectivizar semellantes obxectivos? 

Xesús Veiga 

Publicado en ARTÍCULOS DE OPINIÓN | Comentarios desactivados en A CARTA DE SANCHEZ