LA GLOBALIZACIÓN, EN LA UVI.-Germán Castro*

¿Es mejor remodelar la globalización que verla colapsar en medio de las próximas crisis, impulsada por el populismo y el pánico?

 ¿Se acabaron los 30 años gloriosos de la globalización? ¿Estamos ante el adiós al sueño alemán del milagro económico?

¿En dónde queda la idea fetiche de la subcontratación?

El patrón del gigante mundial de las finanzas Blackrock, Larry Fink, afirmó recientemente en una carta a los accionistas que la invasión de Ucrania ha puesto fin a la globalización que hemos conocido en las tres últimas décadas. “La globalización, que creía en el cambio a través del comercio, era una utopía”, señala el escritor y periodista  alemán Adrian Kreye.

¿Estamos ante cantos de sirena, pesadillas apocalípticas o, por el contrario, la batería de interrogantes merece cuando menos una ponderada reflexión?  A mi modesto modo de ver, es obvio que no está lejos de la realidad la conclusión que apunta a que, entre la guerra y la pandemia la globalización vive una grave crisis existencial. En el eje del argumentario está la interdependencia generada en las últimas décadas y que ahora está en cuestión.

Acabamos de ver como el “tsunami” del coronavirus aumentó la tendencia en las empresas internacionales a recuperar la producción que alguna vez se subcontrató. La escasez de mascarillas al estallar el COVID-19 puso en evidencia la interdependencia de China para productos básicos. Un mes largo después del inicio de la guerra, el caos en la economía mundial genera presión en los precios y los suministros de cereales, petróleo, gas y otros materiales estratégicos como el cobre. Ahora se reclama la autonomía estratégica para la energía y otras materias. ¿Existe riesgo de desconexión económica entre Occidente de un lado, y China y sus aliados del otro?, se preguntan sesudos analistas.

Vemos también como la inevitable dependencia del gas de Alemania, rompe la unidad europea a la hora de dar el golpe definitivo a Putin en materia de sanciones y lleva a negociar acuerdos de libre comercio con los Estados Unidos. “¿Y si alguien como Donald Trump vuelve a ser elegido en 2024?” se preguntaba recientemente un periodista germano y añadía “Se criticó a los franceses por profundas convicciones económicas liberales que mantienen su agricultura en funcionamiento con muchos subsidios. No hicieron más que aprender la lección. Nunca más se recurriría a la dependencia”.

El caso es que la especialización económica por regiones, las cadenas de producción fraccionadas o los suministros de empresas en plazos muy cortos se tambalean. El caso es que entre episodios de alcance en lo sanitario y la guerra de Ucrania, la globalización parece haber ingresado en la “Uvi”. Las tablas de mi balcón mal entablilladas están, llamen al entablillador…

*Germán Castro, periodista, coordinador de «Contraposición. República de las Ideas«

Publicado en ARTÍCULOS DE OPINIÓN | Comentarios desactivados en LA GLOBALIZACIÓN, EN LA UVI.-Germán Castro*

APRENDERMOS A HISTORIA DE GALICIA.-Xoan Antón Pérez-Lema*

A lexislación estatal distribúe as competencias para a fixación do currículum educativo ao 50% entre a Adminsistración do Estado e cadansúa Administraciuón autonñomica nos países con lingua propia. No exercicio desta competencia o Goberno do Estado ven  de fixar os contidos mínimos a estudar na historia española, cinguíndose exclusivamente á historia contemporánea, dende a aprobación da Constitución de Cádiz, priorizando deste xeito un relato de España como nación única e omitindo periodos históricos como o medieval ou o da Idade Moderna que deixan moito máis patente a evolución da península ibérica como ámbito territorial dunha convivencia plurinacional.

        Xa que logo, o lóxico sería que Galicia aproveitase as súas competencias para desenvolver estes mínimos curriculares inserindo e estudo da historia propia. Unha historia agachada pola historiografía española e descoñecida por unha grande maioría da nosa cidadanía.

          Mais a Xunta non está por traballar na lóxica devandita. E velaí como o conselleiro de Educación demite da súa responsabilidade, promovendo contidos adicionais aos mínimos estatais precisamente dos periodos omitidos da historia española, no canto de por os bimbios para aprendermos no bacharelato a historia de Galicia.

         Sen o coñecemento do noso substdrato celta, da romanización, das achegas sueva e britoa ou da irrelevancia da invasión árabe non se entende o xurdimento do reino de Galicia no século IX. Sen explicarmos o reino de Galicia non se entende o  fenómeno xacobeo nin a prosperidade do noso país nos séculos XII e XIII, da que xurden a Catedral compostelá e o seu Pórtico da Gloria e máis a fundación de vilas e cidades portuarias como Baiona, Noia, Viveiro ou A Coruña. Sen explicarmos a trascendencia da separación de Portugal e da unión persoal do reino  de Galicia e León co de Castela en 1230 non se entende a tendencia proportuguesa e anticastelá da meirande parte da aristocracia e do pobo galegos nos séculos XIV e XV nin a represión dos Reis Católicos pola aposta galega pola lexítima raíña Xoana no canto da non lexítima Isabel.

          Sen coñecermos a trascendencia da introdución dos cultivos da pataca er do millo e a funcionalidade do foron non podemos entender a prosperidade da agricultura galega nin a súa punxante demografía no século XVIII. Sen entender os efectos do centralissmo e o fracaso da nosa revolución democrática de 1846 non podemos coñecer o porqué do noso empobrecemento e da emigración. Sen coñecer o labor do Partido Galeguista non entenderemos o plebiscito do Estatuto de 1936, de onde xurde, constitucionalmente, o noso recoñecemento como nacionalidade e, xa que logo, a legalidade autonómica que fai que Román Rodríguez de conselleiro.

*Xoan Antón Pérez-Lema, avogado e analista político

Publicado en ARTÍCULOS DE OPINIÓN | Comentarios desactivados en APRENDERMOS A HISTORIA DE GALICIA.-Xoan Antón Pérez-Lema*

COINCIDENCIA DE CALENDARIOS.-José María Barja Pérez*

Tras la entrada de nuevo en vigor de la hora de verano, y publicandose las futuras fechas de ello hasta 2026, algunas otras no­ticias de calendarios siguen apareciendo. En referencia a los ataques con muertos en Israel, en su­burbios de ultraortodoxos, avisaba el New York Times del temor a un incre­mento de ellos en el mes de abril «por la rara coincidencia de la tres principa­les fiestas religiosas: Ramadán, Pascua judía y Pascua». En el mes de Rama­dán de este año, que comenzó el 3/abril (en el próximo año será 11 días an­tes), caen am­bas fiestas de judíos y cris­tianos. En este mundo globalizado des­cubrimos que también hay países (Irán, India, Bangladesh) que están en los primeros días de un nuevo año de su calendario. Vamos que no existe el «ca­lendario co­mún», pues, incluso el que así denomi­namos, no es el que más personas em­plean.

    Cuando se debate sobre temas que deben formar parte de la educación bá­sica, algunas referencias a los distintos modelos de cómputo de tiempo debe­rían ser incluidos. Tanto sus significados culturales, como sus contenidos ma­temáticos, tienen valor en la comprensión de un mundo globalizado. E inclu­so al­gunos descubrirán que la semana, la división temporal casi universal­mente empleada, tiene que ver con la ordenación primitiva de los siete “pla­netas” y el uso de sus nombres para citar las dos docenas de horas en que se acabo divi­diendo el día.

9/abril/2022

  • Apenas es conocido que Ramadán  (رمضان “de gran calor”) es el nombre del noveno mes del ca­lendario islámico; dura 30 días, en un año de 354 o 355. Así su fecha de inicio, res­pecto al calen­dario gregoriano, adelanta cada año entre 10 a 12 días. De hecho dentro de 8 años, el mes de Ramadán empezará el 26/diciembre/2030 y terminará el 24/enero/2031.
  • La coincidencia de la Pesach (Pascua judía) y la Pascua cristiana es imposible por la regla impuesta en el concilio de Nicea («domingo que sigue a la luna llena posterior al 20/marzo; si cayese en domingo, la Pascua será el domingo siguiente, para evitar la coin­cidencia de ambas»). Este año la Pesah es el 16/abril, un día antes del Domingo de Pascua, mientras el año próximo será tres días antes.
  • El pasado 21/marzo/2022 (equinoccio de primavera del hemisferio norte) fue Nowruz, día de año nuevo persa 1/Farvardin/1401. También ahí los Bahai celebraron Naw Rúz, el día Baha/ Baha/Jad 10 1º, fin del ayuno y principio de su año de 19 meses.
  • Esas fechas de finales de marzo incluyen el cambio a la hora de verano, en el último domingo del mes; una lista de esa fecha en los 5 próximos años ocupa dos páginas del BOE. Esa regla es muy simple, ocupa dos casillas de una hoja de cálculo, y puede representarse mediante un heptagrama para su uso indefinido.
  • Las páginas web que explicitan los días de festivos bursátiles están llenas de nombres de celebraciones que a menudo desconocemos. Durante el Ramadán aparece el cierre tem­prano de las Bolsas, culminando con el Eid al-Fitr (fin de ese mes de ayuno) que este año cae en torno al de 2/mayo. También se ven las fechas de la Pascua ortodoxa, una semana despues de la otra, porque, aunque ellos emplean la misma fórmula de la fecha de Pascua, utilizan el calendario juliano.
  • El calendario que más personas usan en el mundo (un 27,39% de los 7.954 millones de personas) es el calendario chino, que se ajusta muy bien al astronómico tras múltiples aportaciones, incluidas las de los jesuitas. Claro que a cambio la duración de su año es muy cambiante: 355 días en este año, que va del 1/febrero/2022 al 21/enero/2023, mien­tras el próximo durará 384 días, del 22/enero/2023 al 9/febrero/2024.

*José María Barja Pérez, exrector de la UDC

Publicado en ARTÍCULOS DE OPINIÓN | Comentarios desactivados en COINCIDENCIA DE CALENDARIOS.-José María Barja Pérez*

EL PRECIO DE SER EMIGRANTE.-José Luis Ortiz Güell*

La experiencia de la emigración, en especial si se procede del asilo político, es normalmente trágica y dolorosa y afecta a millones de personas que huyen de guerra, de dictaduras o de las peores tiranías y que se llama pobreza.

En menos de un mes ya me he topado con dos casos, uno de Venezuela y otro de Cuba.

Tuvieron que vender su casa, la que les había costado años de sacrificio para costearse el vuelo para venir a España. Familia que tenían en Miami, le prestaron dinero para que pudiera pagarse al principio los gastos de alquiler para tener una casa y un techo.

Le obligaron a pagar por adelantado ocho meses y no les facilitaron contrato alguno. En las tramitaciones se les exige el Padrón Municipal, como domicilio para recibir las notificaciones y el propietario les estafo.

No podían denunciar, pues serían devueltos a un infierno, del que no saldrían, y si se quedan están perdidos en un limbo en el que no tienen derechos, ni pueden trabajar.

Abandonar una tierra es un incesante duelo, una confrontación entre el nativo y el extranjero, rico y pobre, un juego en definitiva de conciencia.

La tierra en la que quiero vivir se llama dignidad. Alguien no hace mucho me preguntó “¿Qué es eso?” y yo le respondí “un poema de vida y esperanza”.

Ser emigrante es un viaje hacia la emoción intima de la persona y hacia la comprensión de la verdadera esencia del ser humano.

Debemos tener, como personas, la ambición de desterrar de la vida la pobreza e ingresar en la dignidad y en la libertad.

Desgraciadamente ya se está observando como los refugiados de Ucrania, están siendo utilizados y engañados por redes de “trata de blancas” en diferentes países a los que se están encaminando.

Es tan caro el precio de ser emigrante y tan doloroso en el que se aprovechan esas alimañas que se alimentan del dolor y la desesperación. No tengo palabras y si mucho dolor, rabia e impotencia pues los que tienen que asumir responsabilidades no lo hacen.

¿Quién puede decidir dónde vivir por los demás? Millones de personas indefensas que buscan refugio en otros países, que no buscan ayuda, ni quieren ser refugiados sólo desean ser tratados como personas libres, con la dignidad propia de todo ser humano, y decidir su propia existencia. Una realidad que viven millones de personas en un planeta que desgraciadamente envenenan gobiernos con políticas restrictivas y que otros gobiernos presionan con tiranías, miedo y “no-democracias” (dictaduras para los que tenemos más años).

*José Luis Ortiz Güell, funcionario

Publicado en ARTÍCULOS DE OPINIÓN | Comentarios desactivados en EL PRECIO DE SER EMIGRANTE.-José Luis Ortiz Güell*

DOUS ANOS DE PANDEMIA.-Xesús Veiga*

Hai dous anos declarábase oficialmente a existencia dunha pandemia provocada pola COVID19. De non existir o actual conflito bélico orixinado pola intervención militar do goberno de Putin en Ucraína, estariamos aproveitando este aniversario para afondar nos debates sobre unha das maiores catástrofes sanitarias padecidas pola humanidade no último século. A necesidade de sistematizar un balance do sucedido dende o mes de marzo de 2020 resulta indiscutíbel no caso de existir a vontade de incorporar as ensinanzas que se derivan desta traxedia.

Esas análises pendentes poderían desagregarse en diversos capítulos. Un deles tería que ver coa resposta dada polas institucións e os sistemas sanitarios á propia pandemia. Neste caso, convén distinguir tres planos: o papel xogado pola OMS, a actuación seguida polas autoridades da UE e as capacidades e deficiencias demostradas polos servizos públicos de saúde no Estado español.

A OMS aínda non realizou unha revisión a fondo das luces e das sombras constatadas no seu labor nestes dous anos. Hai varias interrogantes que se acumulan nos despachos dos seus dirixentes: funcionou acaídamente o sistema de alertas para detectar con mais antelación a envergadura da pandemia? Dispón a organización dos recursos humanos e materiais necesarios para enfrontar crises desta natureza? Por que non foi capaz de asegurar un nivel de vacinación maior do rexistrado nos países do mundo cunhas infraestruturas sanitarias mais deficientes? Resulta aceptábel a relación establecida  coa industria farmacéutica para minorar o poder que posúen á hora de subministrar os fármacos dispoñíbeis?

No ámbito da UE existía unha eiva estrutural previa que dificultaba a calidade da súa resposta: a carencia dunha área sanitaria específica no seu organigrama executivo. Tal situación explica as demoras e as dúbidas rexistradas no momento de fixar unha desexábel actuación conxunta na adquisición de materiais para combater os primeiros impactos da pandemia. Semellante déficit foi corrixido co posterior establecemento dunha estratexia unificada para abordar a vacinación da poboación dos Estados membros.

Os dispositivos sanitarios estatais e galegos foron sometidos a un notorio test de estrés que permitiu comprobar as importantes debilidades que padecían, algunhas xa denunciadas anteriormente e outras descoñecidas ate ese momento. De xeito singular, o estado precario no que se atopaba a Atención Primaria agudizou o estrangulamento dos circuitos ordinarios de tratamento das doenzas e colocou aos gobernos responsábeis ante a esixencia dun medre significativo do gasto sanitario.

Os graves efectos destrutivos da COVID no funcionamento das economías suscitou extraordinarias preocupacións naquelas partes do tecido social mais vulnerábeis ante unha crise coma esa. Os precedentes do que se tiña vivido a partir do ano 2008, co estoupido da burbulla inmobiliaria e financeira, incrementaban os niveis de desacougo. Aínda seguía presente, na memoria colectiva, aquel diagnóstico formulado nos círculos hexemónicos da economía e da política (a tese de que “viviramos por riba das nosas posibilidades”) que serviu para xustificar as maximalistas medidas de austeridade que provocaron cifras descoñecidas de desemprego e pobreza nas sociedades occidentais, sobre todo naquelas que xa posuían niveis de desigualdade superiores aos parámetros medios da UE. Nesta ocasión, as medidas adoptadas polo goberno español e o distanciamento dos órganos de Bruxelas a respecto das lóxicas aplicadas dez anos antes, permitiron neutralizar os aspectos mais lesivos da desfeita asociada esta crise sanitaria.

Durante os primeiros meses da pandemia formuláronse algunhas análises que prognosticaban cambios no comportamento social nun sentido mais favorábel ao avance dos valores da xustiza e da solidariedade na relación entre as persoas e os países. Resumíase nunha frase –“desta crise sairemos mellores”- que expresaba, sen dúbida, un desexo para o futuro pero que non tiña a suficiente consistencia no territorio das predicións debidamente contrastadas. O sucedido cunha parte relevante da elite política española na primavera e no verán do ano 2020 foi moi significativo: no canto de buscar elementos comúns de resposta a unha traxedia imprevista, PP e VOX optaron pola tensión permanente mediante as tácticas que xa practicara Trump nos USA e que foran transplantadas a outros países europeos. Vista a experiencia vivida, non se pode afirmar que a pandemia teña sido unha oportunidade aproveitada para revisar os mecanismos que posibilitan o mantemento das desigualdades asociadas á vixente orde mundial.

A intervención militar de Rusia no territorio ucraíno aprazou a necesaria recapitulación sobre unha crise sanitaria que está parcialmente controlada pero que aínda pode provocar novos episodios graves. E, ademais, o que está pasando no leste de Europa modifica notabelmente o taboleiro das relacións internacionais e pode ter consecuencias de dimensións descoñecidas para as condicións nas que viven moitos millóns de persoas.

*Xesús Veiga, economista, ex-deputado do Parlamento de Galicia, profesor xubilado da USC

Publicado en ARTÍCULOS DE OPINIÓN | Comentarios desactivados en DOUS ANOS DE PANDEMIA.-Xesús Veiga*

REDUCIRMOS A DEPENDENCIA.-Xoan Antón Pérez-Lema*

Se a actuación do Goberno do Estado diante da crise inflacionaria ben pode alcumarse de serodia, parcial e pouco matinada a da Xunta ben pode alcumarse de inexistente, tanto en ideas como en actuacións concretas. Núñez Feijóo só acredita en baixar impostos de xeito permanente, o que agravaría permanentemente o actual infrafinanciamento dos servizos públicos sanitarios, sociais e educativos que fornece a Xunta de Galicia.  E nunca nada dixo sobre as necesarias reformas do mercado eléctrico.

          Na cuestión fiscal fallan tanto as esquerdas estatais presentes no Goberno do Estado (seareiras do mantemento da actual presión fiscal) como as dereitas estatais que non teñen proposta distinta da rebaixa fiscal permanente. Na Galicia foi o BNG o único que até de agora propuxo algo aquelado, coa rebaixa permanente do IVE da electricidade (ben de consumo de primeira necesidade e insumo esencial para a nosa economía) do 11% ao 4% e a temporal, referida á evolución dos prezos no curto prazo, dos Impostos especiais dos carburantes, mentres propón reformas que minguen os efectos inxustamente inflacionistas do sistema marxinalista de formación de prezos do sistema eléctrico e reclama esa tarifa eléctrica galega, compensatoria dos custos da nosa produció, protexendo ás persoas consumidoras e empresas galegas. Tarifa eléctrica que sempre rexeitou Núñez Feijóo, quizais pensando na oportunidade que agora se lle deu en Madrid, no canto de mirar polo noso.

       O debate sobre a crise inflacionaria actual reflectiu o dependentismo que aniña nas esquerdas e dereitas estatais, como a crítica ás subvencións xerais ao prezo dos combustíbeis por “só favorecer aos colectivos con rendas altas”, que pode ser verdade nas áreas urbanas de Madrid ou Bilbao,  ben fornecidas de transportes públicos, mais non nunha Galicia na que autónomos e traballadores dependen en grande medida do coche privado. Outravolta  o dependentismo como eiva que lles impide a moitos facer as diagnoses acaídas para interpretarmos a realidade galega e propormos as solucións de futuro.

  Un dos eixos fulcrais destas solucións de futuro son é o de reducir as dependencias de Galicia canto aos combustíbeis e insumos precisos para alimento do gando, así como na produción de alimentos, substancialmente reducida pola forestación de terras agrarias para eucalipto. Mais para desenvolver as políticas acaídas para rematar con estas dependencias Galicia precisa de consensos amplos na definición de proxectos tractores, administración de recursos ben orientados e máis unha ampla reforma do ordenamento territorial. E, dende logo, precisa de menos dependencias mentais de esquemas que nin explican a nosa realidade nin son quen a nos dar solucións de futuro.

*Xoan Antón Pérez-Lema, avogado e analista político

Publicado en ARTÍCULOS DE OPINIÓN | Comentarios desactivados en REDUCIRMOS A DEPENDENCIA.-Xoan Antón Pérez-Lema*