Contraposición. República de las Ideas

José Luis Gómez

O duro golpe de Standard & Poor’s a nove países do euro, con rebaixas de dous chanzos a España, Italia, Portugal e Chipre, arrastra a Francia e Austria, que perden a máxima cualificación, e sitúa a solvencia española ao nivel da polaca e por detrás da de países como Chile ou a República Checa.

O problema para esta influente axencia vai máis aló dos desequilibrios fiscais na periferia da eurozona e esténdese aos crecentes desequilibrios exteriores e as diverxencias en competitividade entre o núcleo de unión monetaria e países como España. Por iso advirte de que un proceso de reformas baseado unicamente na austeridade fiscal ten o risco de provocar o seu propio fracaso, ao suscitar unha caída da demanda interna asociada á crecente preocupación dos consumidores polo emprego e a renda dispoñible. Traducido: o problema é máis de crecemento que de déficit e iso non se arranxa só con austeridade; fai falta recuperar a economía, exportar máis e, en definitiva, mellorar a balanza por conta corrente.

España segue camiño do que o profesor Robert Tornabell, autor do libro ‘O día logo da crise’, denomina un proceso de depreciación interna, pensando en recuperar produtividade e, a longo prazo, competitividade. Aínda sendo mala, pode ser a única solución, xa que España non pode devaluar o euro e saír da moeda común suporía non poder financiar a tremenda débeda pública e privada do país. A clave, como adoita reiterar o Nobel Paul Krugman, é que España agora non pode devaluar, o que conduce a outro tipo de depreciación, de maneira que moitas empresas axustan persoais, recortan salarios, reducen custos e ata baixan os prezos.

Tamén queda apelar ao optimismo histórico que, como explica o profesor Xavier Vence no seu último libro sobre a crise e a radicalización neoliberal, considera que a sociedade non poderá tolerar a destrución de todas as conquistas civilizadoras. É a súa receita fronte á completa submisión da vida privada e pública á volatilidade dos mercados, pero calquera sabe se xa basta cos seus bos desexos.

Alfredo P. Rubalcaba y Carme Chacón

Salvo sorpresas, só dous ex ministros de Zapatero presentaranse como candidatos a relevalo como secretario xeral do PSOE. Un deles é Alfredo Pérez Rubalcaba, tamén ex ministro de González, que parece levar vantaxe fronte a Carme Chacón, a outra candidata. Ambos acoden a un congreso federal convocado con menos marxe do habitual -apenas dous meses fronte ao medio ano de anteriores congresos- e en condicións políticas moi adversas: tanto polos malos resultados das últimas eleccións, como pola desorientación xeral do propio PSOE. Rubalcaba puxo cara á estrepitosa derrota do 20-N e Chacón, a uns pésimos resultados en Cataluña para o PSC, que nunca perdera unhas xerais fronte a CiU. «O único ao que non debe temer o PSOE é ao inmovilismo», dixo a socialista catalá ao presentar a súa candidatura desde Andalucía, a terra do seu pai.

Ideas? Poucas e moi similares: atopar matices vólvese tarefa de iniciados. Diferenzas? Máis de estilo que doutra cousa. Clave do resultado? Podería estar en quen demostra máis ganas e solidez para conducir o PSOE nestes tempos, o cal non é fácil.

Pérez Rubalcaba podería ser unha solución para saír do paso ata dentro de dous anos, con tempo por diante para ver como van as cousas e decidir entón se o PSOE debe ir con el a outras xenerais ou se convén que emerxa un novo líder, pero novo de verdade, tipo Madina, por exemplo.

Carme Chacón, vinte anos máis nova que Rubalcaba, vese xa con percorrido -«é hora de actuar e tomar decisións, non de buscar solucións de tránsito», di o seu escudeiro Francisco Caamaño-, aínda que necesita atopar máis apoios.

Rubalcaba parte cunha lixeira vantaxe sobre Chacón pero tamén arrincou así Bono fronte a Zapatero e terminou perdendo. Para Chacón será fundamental transformar o seu suxestivo aire renovador en sólido liderado político, e para Rubalcaba, demostrar que as súas habilidades como eterno número dous poden dar un número un con futuro. Hai partido.

José Luis Gómez

Non o di a prensa de dereitas, senón a progresista: segundo El País, o PSOE atravesa non só unha das súas máis graves crises, senón ata ve perigar a súa propia existencia como organización capaz de vertebrar de forma crible a alternativa progresista en España. Ten a súa importancia esta interpretación xornalística, máxime cando o control que exercen os poderes políticos e económicos sobre os grandes grupos que concentran a maioría dos medios é cada vez máis sofisticado, ata en países onde hai prensa de tendencias que polo menos se libra da presión dalgunhas contornas de influencia, á conquista dun espazo propio de liberdade.

O PSOE atópase ante unha situación tan delicada que non caben experimentos con gasosa, senón solucións contrastadas. Hainas realmente? De entrada, parece que volve o discurso socialdemócrata e que España recupera o primeiro plano, de maneira que Rubalcaba é o abanderado da idea dun «partido nacional que vertebre España» e diga o mesmo «en todas partes», mentres Chacón asume o criterio de defender «o mesmo en toda España», apenas cun matiz catalanista: «en cada sitio co seu acento propio». Ambos se esquecen de que coa bandeira socialista e coa idea da España plural triunfaron en Cataluña, en Galicia e en España; outra cousa é que xestionasen mal as súas propias ideas en todas partes e perdesen o goberno en Cataluña, en Galicia e en España. Pero no canto de cambiar o seu xeito de xestionar España, parecen optar por cambiar a súa idea de fondo.

Con todo, quizá a principal novidade do PSOE estriba en que haberá primarias á francesa, abertas tamén aos simpatizantes, para designar ao candidato socialista a presidente do Goberno, que xa que logo pode non ser o secretario xeral. Moitos retos por diante e moi pouco tempo para facer tantos deberes nun partido que precisa ideas e líder para un país sociolóxicamente de centroesquerda que se quedou sen un proxecto político á súa altura.